5 kmAnsager in de jaren 1950 gezien vanuit kinderperspectief
De jeugdherinneringen geven achtergrond bij de streek die door het mergelwerk werd gevormd, maar dienen vooral ter begrip.
De mergelwinning in Skovlund is geen indrukwekkende bezienswaardigheid, maar een lokale arbeidsgeschiedenis die dicht bij de grond staat. Hier draaide het om vochtige, klonterige, kalkhoudende kleigrond, die werd afgegraven, vervoerd en over de akkers verspreid om de zure heidegrond te verbeteren.
Het werk volgde het jaarritme. Na de oogst werd de mergel over het land verspreid, zodat de wintervorst de kluiten kon verkruimelen; in het voorjaar werden ze stukgeslagen en geëgd. De archieffoto uit circa 1948 geeft een concreet beeld van het ritme: lokale wagenvoerders, chauffeurs en vrachtwagens in Skovlund, geladen met mergel uit de mergelgroeve.
Voordat kiepbakken gebruikelijk werden, werd de mergel rechtstreeks naar de akkers gebracht. De chauffeurs moesten de lading zelf met een houweel in kleine hoopjes lossen. Het is een detail dat meer over het werk zegt dan veel grote woorden.
De mergel maakte deel uit van het grotere verhaal van de ontginning van de Jutlandse heide. De kalk kon de pH-waarde van de bodem verhogen en de grond gemakkelijker te bewerken maken, maar het effect hield niet eeuwig stand. Daarom luidde de oude, enigszins meedogenloze uitdrukking: “De vader brengt mergel aan, en de zoon verhongert.”
De foto is van de start van het Mergelbedrijf van Skovlund en Omstreken rond 1947-48. De mergel werd gegraven op het land van Magnus Østergaard, en de foto brengt lokale voermannen, chauffeurs en mensen uit de omgeving samen rond het zware grondwerk.
Mergel was kalkhoudende grond, gebruikt om zure akkers te verbeteren. In 1959 liet het bedrijf 41 eigendommen en 314 hectare onderzoeken op kalkbehoefte; slechts 26,1 hectare werd geregistreerd als zonder kalkbehoefte. Een foto van mannen en vrachtwagens wordt daarmee ook een overzicht van grond, chemie en lokale samenwerking.
De foto toont het mergelwerk in Skovlund in de jaren 1945-1952: Svend Aage Østergård staat bij zijn vrachtwagen, beladen met mergel, terwijl de graafmachine en de grote mergelschep slechts op de achtergrond achter de weegpost en beneden in de kuil te zien zijn.
De weegpost was geen versiering, maar het controlepunt waar de ladingen werden gewogen voordat de mergel naar de akkers ging. Hans Chr. Thomsen was verantwoordelijk voor de post, die later eindigde als “jachthut” bij Aalling Sø.
