7 kmCultuur in Varde Kommune
Bundelt de cultuurhistorische hoogtepunten van de gemeente en biedt achtergrond bij de verhalen uit het gebied.
Janderup Laadplaats ligt laag en open bij een bocht in de Varde Å, waar de groene weilanden volop ruimte bieden voor uitzicht en verblijf. Hier is de rivier niet alleen een mooie rand in het landschap, maar ook een deel van de verklaring voor het ontstaan van deze plek: het water uit de Ho-baai en de Waddenzee is nog steeds merkbaar in het rivierdal.
Vóór de komst van de spoorlijn was de waterweg naar Varde vaak gemakkelijker dan de slechte landwegen. Bij Janderup was de rivier breed en diep genoeg voor grotere schepen uit de Ho-baai, maar verder landinwaarts richting Varde werd zij smaller. Daarom werden goederen hier overgeladen op aken en kleinere boten, die verder over de rivier konden worden geroeid of getrokken.
De stormvloedzuil maakt het getij concreet. Hij herinnert eraan dat de Varde Å niet volledig losstaat van de zee en dat de weilanden regelmatig onder water kunnen komen te staan. Op rustige dagen lijkt de plek vredig; bij hoog water wordt het landschap ernstiger.
Tegenwoordig is de laadplaats ingericht als recreatiegebied met houten steigers voor boten en de mogelijkheid om met een kano aan te leggen. De kerk van Janderup ligt vrij in het weiland ten noorden van de rivierbocht, terwijl het Schippershuis tussen de kerk en de laadplaats herinnert aan het veerhuis en de herberg. Het is een klein stukje rivierdal waar haven, pad, kerk en waterstand nog steeds met elkaar verbonden zijn.
De stormvloedzuil bij Janderup Ladeplads maakt de Waddenzee concreet: getij en stormvloeden kunnen de Varde Å helemaal tot hier beïnvloeden. De huidige zuil werd in 2000 geplaatst, maar de waterstanden van de oudere zuil zijn overgenomen.
De markeringen tonen onder andere 1909, 1911, 1923, 1928, 1981, 1990 en 2005. De stormvloed van 1909 was zo hevig dat het water in Janderup ruim 70 cm hoog in de kroegzalen stond.
Janderup Kirke ligt vrij in de weide ten noorden van een bocht in de Varde Å, op de uiterste rand van de Varde Bakkeø. Het is een markante ligging in het vlakke weide- en kwelderlandschap – en een kwetsbare.
Het getij van de Waddenzee kan de rivier hier helemaal bereiken. Bij stormvloed kunnen water en opstuwend water de weiden en soms ook de begraafplaats onder water zetten; in 1909 werd de muur rond de begraafplaats overstroomd en aan de zuidzijde met de grond gelijkgemaakt.
