4.9 kmAnsager in de jaren 1950 gezien op kinderhoogte
Jeugdherinneringen uit Ansager geven concrete lokale achtergrond bij het sociale milieu van de streek.
Deze stop gaat over de grote Amerikaanse emigratie gezien vanuit de streek Skovlund/Ansager. Hier worden de grote aantallen minder abstract: jonge mensen van het platteland sloegen hun vleugels uit, verlieten het bekende en zetten koers naar de VS en de prairieregio’s in onder meer South Dakota en Montana.
De emigratie was niet alleen avontuurlijk. Ze hing samen met een veranderend Denemarken, waar velen het boerenleven wilden verlaten, en waar de mogelijkheid van grond in Noord-Amerika sterk aantrok. Voor sommigen werd de reis naar Amerika een kans om iets eigens op te bouwen; voor anderen betekende het ook afstand, zwoegen, ziekte en heimwee.
Het verhaal van Anna en Johannes uit de streek Ansager geeft de emigratie een gezicht. Hun reis voert van Denemarken over de Atlantische Oceaan en verder naar Deense gemeenschappen op de prairie, waar de droom van grond en een nieuw leven in ruwe omstandigheden op de proef werd gesteld.
De oude emigrantenregisters laten zien hoe concreet zo’n reis te volgen is: naam, leeftijd, beroep, woonplaats, geboorteplaats, bestemming en datum van het reiscontract. Een droom van Amerika kan daarom beginnen als een lokaal verhaal en eindigen als een regel in een archief – met een heel leven ertussen.
Anna Poulsen Vad en Jens Johannes Christensen Bank vertrokken als ongehuwden uit de streek van Ansager in 1905. Ze verlieten Liverpool op 25 februari met de RMS Caronia en kwamen op 6 maart via Ellis Island aan in de VS.
De reis was niet helemaal op goed geluk: op de passagierslijst stond Johannes’ broer Jens Christensen in Volin, South Dakota, als bestemming. Voor Anna stond op hetzelfde adres de relatie ‘brother-in-law’. De Amerikaanse droom begon dus al met een stoomschip, papieren sporen en een concrete plaats om in gedachten aan land te gaan.
Op 14 maart 1906 trouwden Anna en Johannes in Irene, de naburige plaats van Volin in South Dakota, waar zij woonden. Het gebied was niet toevallig Deens: veel Scandinavische, vooral Deense, immigranten hadden zich hier aan het einde van de 19e eeuw gevestigd.
Kort daarna verwachtte Anna het eerste kind van het paar. Tegelijkertijd vond Johannes in de Deenstalige krant Dannevirke een advertentie over een nieuwe Deense kolonie in het westen. Een huwelijk in Irene werd daarmee ook het begin van een volgende verhuizing op de prairie.
Dagmar in het noordoosten van Montana werd in 1906 gesticht als Deense kolonie. Johannes Christensen behoorde tot de zeven mannen die naar het westen trokken, toen de geplande plek in North Dakota al was bezet.
Elke man nam een landclaim van 160 acres. Voor Anna en Johannes betekende de droom van gratis land een leven ver van dokter, school, kerk en winkelier. De kolonie kreeg echter al snel een school, en het onderwijs werd zowel in het Deens als in het Engels gegeven.
In 1909 werd Jens Johannes Christensen ernstig ziek in de Deense kolonie Dagmar in Montana. De bronnen zijn het niet helemaal eens over de maand en de doodsoorzaak, maar het overlijden trof een heel jonge nederzetting, waar Anna achterbleef als 29-jarige met twee kleine kinderen, een boerderij en nog een kind op komst.
De begraafplaats was nog niet aangelegd, hoewel de kwestie wel was besproken. Johannes was daarmee een van de eersten die deze noodzakelijk maakte.
In de herfst van 1909 bereikte een brief van Anna Denemarken: ze was in moeilijkheden geraakt en had hulp nodig. Haar 16-jarige broertje Ingvard werd naar de VS gestuurd en stak de Atlantische Oceaan over met de S/S Hellig Olav.
Anna stond er alleen voor met drie kinderen, nadat Jens Johannes aan tyfus was overleden als boer in de Deense kolonie Dagmar in Montana. De boerderij werd verkocht en op 20 mei 1910 keerde het kleine gezin terug naar Denemarken.
